Zanim przeczytasz cały artykuł, warto mieć podstawową wiedzę o spektrum światła. Aby w pełni zrozumieć pozytywne skutki światła czerwonego, zacznij od naszego przewodnika: czym jest niebieskie światło. Poniższy suwak pokazuje, gdzie na widmie leży czerwień i bliska podczerwień — i dlaczego sprzyjają wieczornemu wyciszeniu.
Interaktywne spektrum światła
Przesuń suwakOd niewidzialnego UV (100 nm), przez światło widzialne, po podczerwień (1100 nm). Zobacz, gdzie kończy się „energetyzujące”, a zaczyna „regenerujące” — i co jest dla oka niewidzialne.
Sygnał „dzień” dla zegara biologicznego. Świetny rano, problematyczny z ekranów po zmroku.
Rano — pobudza, reguluje rytmDlaczego czerwone światło jest kluczowe w naszym życiu?
Dla naszych przodków (przed wynalezieniem elektryczności) sygnałem późnej pory był zachód słońca oraz dogasający ogień. Oba zjawiska w naturalny sposób emitują czerwone światło.
Stąd ludzki mózg przyzwyczaił się, że po zachodzie słońca za chwilę będzie noc. To wydarzenie jest sygnałem do snu — wtedy towarzyszy najwięcej czerwonego światła. Dodatkowo ciepłe światło ma przyjemny i uspokajający efekt. Skoro czerwone światło wywołuje przyjemne odczucia, naukowcy zaczęli sprawdzać, czy daje też inne korzyści.
Przede wszystkim ustalono, że odpowiada za zwiększoną produkcję melatoniny. Podczas wchłaniania energii czerwonego światła pracuje szyszynka, która zwiększa produkcję tego hormonu. A więcej melatoniny to efektywniejszy sen — spokojniejszy i głębszy. Udowodniono również, że ekspozycja na czerwone światło zwiększa czas reakcji oraz poprawia pamięć [1].
Najlepiej zobaczyć mechanizm melatoniny na osi czasu — przełącz scenariusz i porównaj wieczór przy jasnym ekranie z wieczorem w ciepłym, czerwonym świetle:
Symulator melatoniny
Przełącz scenariuszPoziom melatoniny w godzinach wieczornych. Zobacz, jak ekran przesuwa i obniża wyrzut hormonu snu.
Wieczór bez niebieskiego światła (okulary na wieczór lub ściemnione, ciepłe światło): melatonina rośnie naturalnie i wcześnie. Łatwiej zasnąć, sen jest głębszy.
A czy można zadbać o sen jeszcze bardziej? Zajrzyj do poradnika jak lepiej spać oraz do kalkulatora snu.
W jakim celu używać czerwonego światła? W czym pomaga?
Badanie z 2007 roku pokazuje, że dawkowanie światła czerwonego ma wpływ na sezonowe zaburzenia afektywne — ekspozycja zmniejsza objawy depresyjne, czyli obniża szansę jesiennej chandry [2].
Światło czerwone bywa stosowane w leczeniu oparzeń oraz chorób skóry, a także zmniejsza odczuwanie bólu [3]. Dlatego stosuje się różnego rodzaju fototerapie (nazywane terapiami światłem czerwonym). Co ciekawe, badania na roślinach potwierdziły wpływ czerwieni na ich wzrost i regenerację — bez domieszki światła niebieskiego efekt jest mniejszy [4]. Stąd warto mieć w terrarium lampkę emitującą ciepłe, czerwone światło.
A jeśli szukasz praktycznej metody na stres, sprawdź 19 sposobów na stres (poradnik PDF).
Czym jest terapia czerwonym światłem?
Terapia czerwonym światłem to wystawienie ciała na czerwone, ale również podczerwone światło o długości fali od ok. 630 nm do ok. 880 nm. Może być prowadzona także światłem żółtym lub różnokolorowym.
Dlaczego akurat ten zakres? Bo długość fali decyduje, jak głęboko światło wnika w tkanki — przesuń suwak i zobacz, co osiąga skórę (kolagen), a co dociera do głębokich mięśni:
Jak głęboko sięga czerwone światło?
Przesuń suwakOd czerwieni (skóra, kolagen) po bliską podczerwień (głęboka tkanka). Zobacz, jak długość fali decyduje o głębokości wnikania i zastosowaniu.
Klasyczny zakres na skórę: produkcja kolagenu, zmarszczki, gojenie ran, stany zapalne skóry.
Sięga: Skóra właściwaGłębokości poglądowe — ilustrują „okno optyczne" tkanki (~650–950 nm), nie są dokładnym pomiarem.
W kontrolowanym badaniu na grupie 136 osób wykazano, że skutkiem naświetlania czerwonym światłem jest odmłodzenie skóry — zwiększyła się śródskórna ilość kolagenu [5], odpowiedzialnego m.in. za odpowiedni kształt skóry. Stąd mówi się, że czerwone światło sprawdza się na zmarszczki.
Zastosowanie terapii czerwonym światłem znajdziemy w takich obszarach jak:
- choroby oczu (szerzej w artykule o niebieskim świetle),
- choroby układu nerwowego (m.in. depresja i sezonowe zaburzenia afektywne),
- nadciśnienie i inne choroby krążenia,
- zaburzenia snu,
- trądzik i inne dolegliwości dermatologiczne,
- redukcja bólu i działanie przeciwzapalne.
Terapię podczerwoną wykorzystuje się m.in. przy nadmiernym stresie, przewlekłym zmęczeniu, chorobach mięśni i skóry oraz układu sercowo-naczyniowego.
Czy terapia światłem czerwonym jest bezpieczna?
Na aktualny stan wiedzy nie zasygnalizowano wiele na temat negatywnego wpływu światła czerwonego w terapii. Najczęstsze, subiektywne skutki uboczne to bóle głowy, delikatne poparzenia skóry, nudności i zmęczenie — żadne badania nie potwierdziły jednak takiego działania samej ekspozycji.
Wieczorem warto połączyć czerwone światło z okularami blokującymi niebieskie światło — zobacz okulary i nakładki Biohac oraz atest soczewki RedGuard. Poniżej produkty, które pomogą zadbać o wieczorne światło i sen:
Polecane do wieczornego światła
Blokuj niebieskie, wpuść ciepłe — prosto na wieczór
Nakładka blokująca niebieskie światło na okulary
Okulary Ovate Clips - na dzień
Jak zrobić światło czerwone w pokoju?
Czerwień czerwieni nierówna. Światło, które kupisz za parę złotych, nie jest tym wykorzystywanym w terapii. Ceny lamp do RLT (Red Light Therapy) zaczynają się od ok. 100 zł i sięgają tysięcy — zależnie od technologii, mocy, liczby diod i rozmiaru. Lampy RLT wydzielają też ciepło.
Mówiąc o domowych sposobach na czerwone światło, jest kilka opcji:
- Folia fotograficzna ze sklepu fotograficznego — w różnych barwach, także czerwonej; pozwala imitować czerwoną barwę.
- Taśma czerwona LED — za kilkadziesiąt złotych; bliżej jej do lampy terapeutycznej niż folii.
- Żarówki RGB — zwykle lampy ledowe z czerwoną powłoką (grzewcze lub zwykłe, np. E27).
Nie każda z tych opcji działa tak samo — porównaj koszt i realną wartość terapeutyczną:
Czerwone światło w domu — co wybrać?
PorównanieOd taniej imitacji barwy po realną lampę terapeutyczną. Wartość terapeutyczna, koszt i do czego się nadaje.
Czerwone żarówki na noc to świetny wybór zamiast jasnej lampki ledowej. Czerwień zwiększa produkcję ATP w mitochondriach, co przyspiesza wysyłanie przez komórki impulsów elektrycznych [6].
Rearanżacja wnętrza bywa wyzwaniem. Prostszym rozwiązaniem jest zakładanie wieczorem okularów blokujących niebieskie światło — szybko po nie sięgniesz, a przebadane filtry dają pewność blokowania szkodliwego spektrum. Odhacz poniżej swoje wieczorne nawyki i zobacz, ile zostało do kompletu:
Twoja higiena światła
Zapisuje postępWieczorne nawyki, które realnie podnoszą poziom melatoniny.
Zaznacz to, co już robisz wieczorem.
Źródła
- Barrett & F. Gonzalez-Lima, Transcranial Infrared Laser Stimulation Produces Beneficial Cognitive and Emotional Effects in Humans, „Neuroscience", t. 230, 2013, s. 13–23.
- M. Terman, Evolving applications of light therapy, „Sleep Medicine Reviews", t. 11, nr 6, 2007, s. 497–507.
- Red Light Therapy for Healing Injuries, Wounds, Scars, and Burns.
- Zhao, Z. C., Zhou, Y., Tan, G., & Li, J. (2018). Research progress about the effect and prevention of blue light on eyes. International Journal of Ophthalmology, 11(12), 1999–2003.
- Wunsch A, Matuschka K. A controlled trial to determine the efficacy of red and near-infrared light treatment… intradermal collagen density increase.
- Paolillo FR i in. Infrared LED irradiation applied during high-intensity treadmill training improves maximal exercise tolerance in postmenopausal women.
Jeśli chcesz pogłębić temat, przejdź też do: Okulary blokujące światło niebieskie, Produkty na poprawę snu, Sklep Biohac oraz Nauka o śnie.